Gemeente Velsen vindt het belangrijk om mensen op te vangen die hun thuisland moeten ontvluchten voor oorlog en geweld. De bestaande asielzoekerscentra in Nederland zitten al langere tijd vol: er zijn extra opvanglocaties nodig. De gemeente Velsen heeft in 2022 daarom gehoor gegeven aan de oproep van het Rijk voor tijdelijke  noodopvang. 

Van 21 september 2022 tot 1 juli 2023 werd er noodopvang georganiseerd voor 1000 vluchtelingen op cruiseschip de Silja Europa, aan de VOB-kade in Velsen-Noord. Dit schip is zomer 2023 vervangen door het kleinere Ocean Majesty, waarop maximaal 300 vluchtelingen verblijven. De VOB-kade blijft de komende jaren, tot en met 31 december 2026, een opvanglocatie voor vluchtelingen. Daarnaast draagt Velsen bij door 100 alleenstaande minderjarige vluchtelingen (amv’ers) op te vangen in Driehuis. Dit staat beschreven in het Regionaal plan opvang asielzoekers Kennemerland 2025 en 2026.

Op 26 juni 2025 besloot de gemeenteraad dat De Elta een geschikte opvanglocatie is voor de lange termijn voor maximaal 200 asielzoekers.

In het voorjaar van 2022 heeft de gemeente onderzoek uitgevoerd naar geschikte opvang-locaties. Voorwaarde was dat deze locatie snel en effectief ingezet kon worden, zodat het COA (Centraal Orgaan opvang asielzoekers) de vluchtelingen er op korte termijn kon opvangen en huisvesten. Op water kunnen we sneller opvangplekken bieden dan op land. De gemeente heeft daarom gekozen voor een tijdelijk opvangschip tot we een asielzoekerscentrum (azc) op land gerealiseerd hebben.

Opvang op een schip is een goede en snelle oplossing voor noodopvangsituaties. Dit soort opvang is wel relatief duur. Ook zijn op een schip bepaalde voorzieningen niet aanwezig: vluchtelingen kunnen er bijvoorbeeld niet zelf koken en kinderen kunnen er niet altijd veilig buiten spelen. Een schip is daarom niet geschikt voor opvang voor langere tijd. Dit soort opvang vindt daarom bij voorkeur plaats op een locatie op land.

Ja, het college stelde in 2023 een aantal randvoorwaarden op en besprak deze oktober 2023 met de gemeenteraad:

• Locatie is leefbaar en veilig in te richten voor zowel bewoners als omgeving;

• Locatie niet op of nabij bedrijventerrein;

• Voorkeur voor locatie in of aan de rand van een woonwijk;

• Bij voorkeur op gemeentegrond;

• Spreiding kwetsbare doelgroepen (asielzoekers, vluchtelingen uit Oekraïne en statushouders) over verschillende woonkernen;

• Voldoende draagkracht in woonkern;

• Geen concrete plannen voor woningbouw.

Ook het COA stelt aanvullende randvoorwaarden aan de geschiktheid van locaties:

• Ontwikkelkosten locatie staan in verhouding tot beschikbare capaciteit

• Locatie beschikbaar voor minimaal 5 jaar

• Overbrugbare afstand tot voorzieningen, zoals supermarkt, onderwijs en openbaar vervoer

• Locatiegrootte van minimaal 1,2 hectare voor een locatie van 200 asielzoekers.

Uiteindelijk hebben bovenstaande randvoorwaarden geresulteerd in de volgende basiscriteria:

1. Minimaal voor 5 jaar beschikbaar vanaf eind 2024;

2. Geschikt om minimaal 200 opvangplekken te realiseren;

3. Ruimte voor een gebouw of tijdelijke bebouwing met een bruto vloeroppervlak van circa 4.500 m2;

4. Minimale oppervlakte: terrein met een oppervlakte van minimaal 1,2 hectare groot. Op een terrein van deze omvang is er ruimte voor woningen (circa 2 bouwlagen), algemene ontmoetingsruimtes, parkeerplekken, sport- en spelvoorzieningen en groen. De exacte invulling van het terrein is maatwerk van het COA, op basis van de mogelijkheden die de ruimte op de specifieke locatie en de specifieke omgevingskenmerken van een locatie.

5. Gemakkelijk aan te sluiten op nutsvoorzieningen;

6. In of direct aangrenzend aan een woonwijk (dit criteria is later opgenomen als wens, en dus niet als knock-out criterium);

7. Op de volgende reistijden tot voorzieningen:

   • 20 minuten fietsafstand van basisvoorzieningen zoals een supermarkt

   • 15 minuten loopafstand tot een aansluiting op het OV-net

   • 30 minuten loopafstand tot een supermarkt en basisonderwijs

   • 60 minuten fietsafstand tot voortgezet onderwijs.

Eerder stelde het COA de voorwaarde dat voor locaties - waar nog geen bestaande bebouwing aanwezig is - een minimum van 300 opvangplekken geldt.

Op verzoek van het COA werden er vanaf eind december 2023 tot eind maart 2024 tijdelijk 178 statushouders extra op het schip Ocean Majesty opgevangen. De gemeente Velsen leverde hiermee een extra inspanning. Als tegenprestatie hiervoor, heeft Velsen met het COA afgesproken dat op de nog te onderzoeken landlocatie (maximaal) 200 opvangplekken aanwezig zijn.

De gemeenteraad gaf 22 mei 2023 het college de opdracht om op zoek te gaan naar een geschikte opvanglocatie voor de lange termijn voor asielzoekers. Uit een eerste verkenning van de locaties kwamen De Elta en Handgraaf in Santpoort-Zuid naar voren als kansrijke locaties, dus die werden in ieder geval onderzocht. Adviesbureau Sweco onderzocht daarop tientallen locaties binnen de gemeente. Daaruit kwam een aantal kansrijke locaties, waaronder nog altijd De Elta en Handgraaf, naar voren. De andere kansrijke locaties vielen om verschillende redenen af. Begin 2025 legde het college de bevindingen over De Elta en Handgraaf naast elkaar en stelde de gemeenteraad voor De Elta aan te wijzen als opvanglocatie. Op 26 juni 2025 nam de gemeenteraad het besluit om het voorstel goed te keuren.

Het adviesbureau Sweco heeft de uitkomsten van de onderzoeken over De Elta opgenomen in een rapport. Dit rapport is hier te raadplegen.

De Elta maakt onderdeel uit van een gebied dat de provincie Noord-Holland heeft aangewezen als ‘Bijzonder Landschap’ (kortweg: BL). In de hele provincie zijn er 32 van dergelijke gebieden. Per landschap is aangegeven welke ecologische, landschappelijke, cultuurhistorische of aardkundige waarden aanwezig zijn.

De provincie hanteert bij de beoordeling van de bouwplannen in een BL-gebied een ‘nee, tenzij’ principe. Dit houdt in dat de provincie in principe niet meewerkt aan (tijdelijke) bebouwing in BL-gebied, maar hierop een uitzondering kan maken als:

• het van groot openbaar belang is;

• er geen reële alternatieven zijn;

• de aantasting van het landschap zo veel mogelijk wordt beperkt en gecompenseerd.

Omdat azc-locatie De Elta in een BL-gebied ligt, moet de gemeente samen met het COA een BL-ontheffingsaanvraag indienen bij de provincie. Dit gebeurt naar verwachting begin 2026.

Voor de termijn van 10 jaar.

Het azc op De Elta wordt geen doorstroomlocatie, zoals Ter Apel. Het wordt een regulier azc waar vluchtelingen, en soms ook statushouders, langere tijd verblijven.

Op een regulier azc zijn voldoende toezichthouders aanwezig. Mochten er op of rondom de opvanglocaties signalen zijn van onveiligheid, dan geven de toezichthouders dat door aan de politie. Toezichthouders (beveiligers), boa’s van de gemeente en de politie hebben ook nauw contact met elkaar. Het COA is verantwoordelijk voor 24/7 toezicht en handhaving op een azc. De gemeente en politie zijn verantwoordelijke voor de openbare orde en veiligheid daarbuiten.

Er komen in het azc opvangplekken voor maximaal 200 mensen. Afspraken zoals deze leggen de gemeente Velsen en het COA vast in een bestuursovereenkomst.

In een asielzoekerscentrum zitten mensen die hopen dat zij een verblijfsstatus zullen krijgen. Die procedure kan soms langere tijd duren. Er zitten mensen die net zijn aangekomen, maar ook mensen die al midden in of aan het eind van hun asielprocedure bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) zitten.

Als gemeente weten we van tevoren niet welke asielzoekers in een azc gaan verblijven. De mensen in een azc zijn een afspiegeling van de mensen die verblijven in aanmeldcentrum Ter Apel.

Het is onze insteek dat in eerste instantie zoveel mogelijk bewoners van de Ocean Majesty (maximaal 200) over gaan naar het azc op De Elta.

Het is van tevoren niet te zeggen uit welke landen ze komen. Dat hangt namelijk af welke asielzoekers Nederland binnenkomen en in Ter Apel bij de IND asiel aanvragen.

Het grootste deel van de mensen dat in de asielopvang verblijft in Nederland (peildatum 1 januari 2025) komt uit Syrië (40%), Turkije (6%), Irak (6%), Eritrea (5%), Somalië (5%), Jemen (4%), Iran (3%)en Nigeria (3%). Voor meer actuele informatie, zie de website van het COA: COA - Personen in de opvang van het COA | www.coa.nl

Als gemeente weten we niet van tevoren welke asielzoekers in een azc gaan verblijven. Op peildatum 1 januari 2025 was de verhouding man – vrouw: 72% - 28%.

In 2024 kwamen er in totaal 44.055 asielzoekers en nareizigers naar Nederland. In december 2024 kwamen 2140 asielzoekers naar Nederland. Dat waren er 220 minder dan de maand ervoor. Daarnaast kwamen er 1090 nareizigers naar Nederland, 30 meer dan in november 2024.

Asielzoekers uit veilige landen krijgen zelden een verblijfsvergunning. De rijksoverheid heeft een lijst gemaakt met landen die zij als veilig land ziet. Er is daar geen vervolging vanwege bijvoorbeeld ras, geloof, foltering of onmenselijke behandeling. In de asielopvang komt ongeveer 3% van de mensen uit een veilig land.

Uitgeprocedeerde asielzoekers hebben geen recht op asielopvang. Zij verblijven dus niet in de opvang bij het COA. Als hun asielaanvraag wordt afgewezen, moeten zij de opvang verlaten. Deze mensen worden geholpen bij het organiseren van hun vertrek door de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V).

De opvang van asielzoekers staat los van de opvang van Oekraïense vluchtelingen die gevlucht zijn voor de oorlog in hun eigen land, en in diverse opvanglocaties in de gemeente Velsen verblijven.

De gemeente startte in het najaar van 2023 een participatietraject om inwoners en belanghebbenden te informeren en mee te laten denken. Daarbij is een klankbordgroep opgericht met ruim 130 leden, die adviseerde over de geschiktheid van locaties De Elta en Handgraaf. In 2024 vonden tien bijeenkomsten plaats, waaronder bezoeken aan twee azc’s. Op 5 maart 2025 werd fase 1 van het participatietraject afgerond met een slotbijeenkomst waarin het participatieverslag en het vervolgproces zijn besproken.

Ja, het COA en de gemeente willen de belanghebbenden en inwoners van Santpoort- Zuid zo goed mogelijk informeren en betrekken bij het uitwerken van de plannen voor een acz op De Elta. Om de betrokkenheid van de buurt te vergroten, is een werkgroep gestart waarin vertegenwoordigers van de buurt deelnemen. Deze werkgroep geeft advies over de plannen voor De Elta azc opvanglocatie. Daarnaast worden er bewonersbijeenkomsten georganiseerd, waarbij alle inwoners van Santpoort-Zuid welkom zijn om mee te praten, vragen te stellen en hun zorgen of ideeën te delen.

Inwoners uit Santpoort-Zuid en andere kernen informeren we via:

• De website Samenspel.nl namelijk via de pagina ‘Onderzoek azc locaties Santpoort-Zuid’;

• Nieuwsbrieven;

• Social media;

• Nieuwsberichten op gemeentelijke website Velsen.nl;

• Berichten op de gemeentelijke informatiepagina’s in huis-aan-huisblad De Jutter | Hofgeest.

Net als de bewoners van Santpoort-Zuid vindt de gemeente en het COA het belangrijk dat eventuele overlast tot een minimum beperkt blijft. De ervaring in bijvoorbeeld Velsen-Noord leert ons dat dit mogelijk is. Het COA stelt met behulp van de gemeente een veiligheidsplan op. Hierbij maakt het COA gebruik van de expertise van politie, brandweer, GGD en de veiligheidsregio. Ook stelt de gemeente samen met inwoners, ondernemers, professionals en veiligheidspartners een leefbaarheidsplan op. Hierin staan concrete maatregelen en afspraken die moeten bijdragen aan een prettige woon- en werkomgeving.

Wij houden u op de hoogte via periodieke actuele berichten op deze website, SamenspelVelsen.nl. Ook plaatsen we hier relevante documenten, presentaties, brieven, verslagen, etc.

Ook kunt u zich abonneren op de Nieuwsbrief azc-locatie Santpoort-Zuid. Daarnaast zullen we u regelmatig op de hoogte houden via artikelen op de gemeentelijke Informatiepagina's. Deze staan wekelijks in huis-aan-huis blad De Jutter.

Inwoners van Santpoort-Zuid informeren we wanneer dat nodig of wenselijk is ook per brief. Deze brieven zijn ook altijd op deze website terug te lezen; ze staan onder Documenten.

Klik hier om u aan te melden voor de Nieuwsbrief!LINK

• U kunt uw e-mail sturen naar het e-mailadres: opvang@velsen.nl

• Als u geen e-mail heeft, kunt u bellen met het Klantcontactcentrum (KCC) van de gemeente, via telefoonnummer: 140255

De gemeente heeft diverse Woo-verzoeken over het azc-opvanglocatie De Elta ontvangen. Zowel tijdens het onderzoek naar een mogelijk azc-locatie op land in de gemeente als in de huidige situatie. Dit zijn verzoeken om informatie (Wet open overheid). Deze verzoeken (met alle documenten) kunt u hier vinden.